ทรัพย์สินที่จำนองได้
LSPK Law Center
ทรัพย์สินใดบ้างที่สามารถนำมาจำนองได้ ?
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ ๑๒ จำนอง หมวดที่ ๑ หลักทั่วไป
มาตรา
๗๐๓
อันอสังหาริมทรัพย์นั้นอาจจำนองได้ไม่ว่าประเภทใด ๆ
สังหาริมทรัพย์อันจะกล่าวต่อไปนี้ก็อาจจำนองได้ดุจกัน
หากว่าได้จดทะเบียนไว้แล้วตามกฎหมาย คือ
(๑) เรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป
(๒) แพ
(๓) สัตว์พาหนะ
(๔) สังหาริมทรัพย์อื่น
ๆ ซึ่งกฎหมายหากบัญญัติไว้ให้จดทะเบียนเฉพาะการ
ดังนั้นทรัพย์สินที่สามารถนำมาจำนองได้จึงจำแนกได้เป็น ๒ ประเภทคือ
๑. อสังหาริมทรัพย์
๒. สังหาริมทรัพย์บางประเภทที่ได้จดทะเบียนไว้แล้ว
อสังหาริมทรัพย์
มาตรา ๑๓๙ อสังหาริมทรัพย์ หมายความว่า
ที่ดินและทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินมีลักษณะเป็นการถาวรหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้น
และหมายความรวมถึงทรัพย์สิทธิอันเกี่ยวกับที่ดิน
หรือทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้นด้วย
อสังหาริมทรัพย์
ตามมาตรา ๑๓๙ นั้นสามารถจำแนกได้เป็น
๑. ที่ดิน
๒. ทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินมีลักษณะเป็นการถาวร
๓. ทรัพย์อันประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดิน
๔. ทรัพยสิทธิเหนือ
๑,๒,๓
“ที่ดิน”
สามารถจำแนกได้ออกเป็น
๑. ที่ดินมีโฉนด
(ตระกูลโฉนดคือ ที่ดินมีโฉนด (น.ส. ๔) ,ที่ดินมีโฉนดแผนที่,ที่ดินมีโฉนดตราจอง
,ที่ดินมีตราจองว่าได้ทำประโยชน์แล้ว)
๒. ที่ดินมีเพียงสิทธิครอบครอง
สำหรับที่ดินตระกูลโฉนดนั้นไม่มีปัญหาเพราะสามารถจำนองได้
โดยนำโฉนดไปจดทะเบียนจำนอง ปัญหาว่าที่ดินมีเพียงสิทธิครอบครองจะจำนองได้หรือไม่
?
พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
มาตรา ๙ บัญญัติว่า “ที่ดินที่ได้รับคำรับรองจากนายอำเภอ
ว่าได้ทำประโยชน์แล้วให้โอนกันได้” จากผลของมาตรานี้ทำให้ที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่านั้นที่จะทะเบียนจำนองได้
ดังนั้นที่ดินที่จำนองได้ต้องเป็นที่ดินที่มีโฉนด หรือ น.ส.๓[1]
สำหรับทรัพย์ติดกับทีดินมีลักษณะเป็นการถาวร
เช่น ตึก บ้าน โรงเรือน ก็อาจจำนองได้แม้ว่าจะไม่มีทะเบียนกรรมสิทธิ์เหมือนที่ดินก็ตาม[2]
สำหรับทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินหรือทรัพย์ติดนั้นต้องพิจารณาเป็นกรณี
ๆ ไป เพราะทรัพยสิทธิที่จำนองได้ต้องเป็นทรัพยสิทธิที่ไม่มีลักษณะเป็นการเฉพาะตัว
กล่าวคือสามารถโอนให้แก่กันได้
เพราะหากจำนองทรัพย์สินที่ไม่สามารถโอนให้แก่กันได้เมื่อมีความจำเป็นต้องบังคับจำนองก็ไม่อาจขายทอดตลาดทรัพย์สินเช่นว่านั้นได้
ดังนี้ สิทธิอาศัยตามมาตรา ๑๔๐๔ และภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา ๑๔๓๑
ไม่สามารถนำมาจำนองได้
ปัญหาว่าสิทธิการเช่าสามารถนำมาจำนองได้หรือไม่ ?
มาตรา ๑๒๙๘ บัญญัติว่า
“ทรัพยสิทธิทั้งหลายนั้น ท่านว่าจะก่อตั้งขึ้นได้แต่ด้วยอาศัยอำนาจในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น
สิทธิการเช่าเป็นสิทธิที่เกิดจากสัญญาตามมาตรา
๕๓๗ ซึ่งบัญญัติว่า “อันว่าเช่าทรัพย์สินนั้น
คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้ให้เช่า ตกลงให้บุคคลอีกคนหนึ่ง
เรียกว่าผู้เช่าได้ใช้หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินอย่างใดอย่างหนึ่งชั่วระยะเวลาอันมีจำกัด
และผู้เช่าตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่อการนั้น” ดังนั้นโดยสภาพสิทธิการเช่าจึงไม่ใช่ทรัพยสิทธิจึงนำมาจำนองไม่ได้
แม้มาตรา ๕๖๙[3]
จะบัญญัติว่าให้สิทธิการเช่าไม่ระงับแม้จะมีการโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินซึ่งให้เช่าก็ตาม
และอีกประการหนึ่งคือสิทธิการเช่ามีลักษณะเป็นการเฉพาะตัวหากไม่ได้ตกลงกันเอาไว้ผู้เช่าจะนำทรัพย์ดังกล่าวไปให้เช่าช่วงหาได้ไม่[4]
แต่ตามพระราชบัญญัติการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรม
พ.ศ.๒๕๔๒ มาตรา ๖ ให้นำสิทธิการเช่าตามพระราชบัญญัติดังกล่าวไปจำนองประกันการชำระหนี้ได้
กรณีนี้มีความเห็นของกรมที่ดินดังนี้
เรื่องที่ ๑๑ ขอจดทะเบียนจำนองสิทธิการเช่า
สารบบ
จังหวัด ๑๐๘๑๘
เจ้าของเรื่อง กลุ่มพิจารณาปัญหาข้อหารือและร้องเรียน ส่วนมาตรฐานการจดทะเบียนฯ
ประเด็นปัญหา สิทธิการเช่าที่ดินเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยซึ่งได้จดทะเบียนสิทธิการเช่าไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สามารถนำไปจดทะเบียนจำนองได้หรือไม่
ข้อกฎหมาย ๑. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๙, ๗๐๓ และ ๑๒๙๘
๒. ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา ๗๑
ความเห็นกรมที่ดิน ทรัพย์สินที่สามารถนำไปจำนองได้นั้น ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ไม่ว่าประเภทใด ๆ และสังหาริมทรัพย์บางอย่างตามที่ระบุไว้ในมาตรา ๗๐๓ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ทรัพย์สินที่ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน จะต้องเป็นอสังหาริมทรัพย์เท่านั้น และตามมาตรา ๑๓๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ได้ให้คำจำกัดความของคำว่า “อสังหาริมทรัพย์” ไว้ว่าหมายถึง ที่ดินและทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินที่มีลักษณะเป็นการถาวรหรือประกอบเป็น อันเดียวกับที่ดินนั้น และหมายความรวมถึงทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินหรือทรัพย์อันติดอยู่กับ ที่ดินหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้นด้วย ซึ่งทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินที่จะถือว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์นั้นจะต้อง ก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมายเท่านั้น บุคคลจะก่อตั้งขึ้นเองโดยนิติกรรมไม่ได้ตามนัยมาตรา ๑๒๙๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่สิทธิการเช่าเป็นสิทธิซึ่งเกิดจากสัญญา ที่ผู้ให้เช่าตกลงให้ผู้เช่าได้ใช้ หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินอย่างใดอย่างหนึ่งชั่ว ระยะเวลาอันมีจำกัด และผู้เช่าตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่อการนั้น (ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๕๓๗) เป็นสิทธิที่บังคับเอาแก่บุคคลให้กระทำการ หรือมิให้กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งมิได้มุ่งถึงตัวทรัพย์สินที่เช่า สิทธิการเช่าจึงเป็น บุคคลสิทธิ มิใช่ทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินที่ถือว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์ที่จะนำไปจด ทะเบียนจำนองได้ เว้นแต่มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรม พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๖ ที่บัญญัติให้สิทธิการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรมตามพระราชบัญญัตินี้ สามารถนำไปจดทะเบียนจำนองได้ ดังนั้น พนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่สามารถรับจดทะเบียนจำนองสิทธิการเช่าที่ดินที่ได้จดทะเบียนสิทธิการเช่าไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้
เจ้าของเรื่อง กลุ่มพิจารณาปัญหาข้อหารือและร้องเรียน ส่วนมาตรฐานการจดทะเบียนฯ
ประเด็นปัญหา สิทธิการเช่าที่ดินเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยซึ่งได้จดทะเบียนสิทธิการเช่าไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สามารถนำไปจดทะเบียนจำนองได้หรือไม่
ข้อกฎหมาย ๑. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๙, ๗๐๓ และ ๑๒๙๘
๒. ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา ๗๑
ความเห็นกรมที่ดิน ทรัพย์สินที่สามารถนำไปจำนองได้นั้น ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ไม่ว่าประเภทใด ๆ และสังหาริมทรัพย์บางอย่างตามที่ระบุไว้ในมาตรา ๗๐๓ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ทรัพย์สินที่ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน จะต้องเป็นอสังหาริมทรัพย์เท่านั้น และตามมาตรา ๑๓๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ได้ให้คำจำกัดความของคำว่า “อสังหาริมทรัพย์” ไว้ว่าหมายถึง ที่ดินและทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินที่มีลักษณะเป็นการถาวรหรือประกอบเป็น อันเดียวกับที่ดินนั้น และหมายความรวมถึงทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินหรือทรัพย์อันติดอยู่กับ ที่ดินหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้นด้วย ซึ่งทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินที่จะถือว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์นั้นจะต้อง ก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมายเท่านั้น บุคคลจะก่อตั้งขึ้นเองโดยนิติกรรมไม่ได้ตามนัยมาตรา ๑๒๙๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่สิทธิการเช่าเป็นสิทธิซึ่งเกิดจากสัญญา ที่ผู้ให้เช่าตกลงให้ผู้เช่าได้ใช้ หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินอย่างใดอย่างหนึ่งชั่ว ระยะเวลาอันมีจำกัด และผู้เช่าตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่อการนั้น (ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๕๓๗) เป็นสิทธิที่บังคับเอาแก่บุคคลให้กระทำการ หรือมิให้กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งมิได้มุ่งถึงตัวทรัพย์สินที่เช่า สิทธิการเช่าจึงเป็น บุคคลสิทธิ มิใช่ทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินที่ถือว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์ที่จะนำไปจด ทะเบียนจำนองได้ เว้นแต่มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรม พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๖ ที่บัญญัติให้สิทธิการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรมตามพระราชบัญญัตินี้ สามารถนำไปจดทะเบียนจำนองได้ ดังนั้น พนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่สามารถรับจดทะเบียนจำนองสิทธิการเช่าที่ดินที่ได้จดทะเบียนสิทธิการเช่าไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้
กลุ่มพิจารณาปัญหาข้อหารือและร้องเรียน
ส่วนมาตรฐานการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม สำนักมาตรฐานการทะเบียนที่ดิน
กุมภาพันธ์ ๒๕๔๘
ส่วนมาตรฐานการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม สำนักมาตรฐานการทะเบียนที่ดิน
กุมภาพันธ์ ๒๕๔๘
สังหาริมทรัพย์
มาตรา ๑๔๐ สังหาริมทรัพย์ หมายความว่า
ทรัพย์สินอื่นนอกจากอสังหาริมทรัพย์
และหมายความรวมถึงสิทธิอันเกี่ยวกับทรัพย์สินนั้นด้วย
สังหาริมทรัพย์โดยทั่วไปไม่สามารถนำมาจำนองได้
เว้นแต่จะเป็นสังหาริมทรัพย์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๐๓ วรรคสอง อันได้แก่ เรือ
แพ สัตว์พาหนะ และสังหาริมทรัพย์อื่นซึ่งกฎหมายบัญญัติให้จดทะเบียนเฉพาะการ
“เรือ”
ต้องเป็นเรือที่มีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป ต้องพิจารณาตามพระราชบัญญัติเรือไทย
“แพ”
คือแพที่มีคนอยู่อาศัย
“สัตว์พาหนะ”
มี ๖ ชนิด ตามพระราชบัญญัติสัตว์พาหนะ พ.ศ. ๒๔๘๒ อันได้แก่ ช้าง ม้า โค กระบือ ลา
ล่อ
ซึ่งทั้งเรือ แพ
และสัตว์พาหนะที่กล่าวมาข้างต้นจะจำนองได้ต้องปรากฏว่าได้มีการจดทะเบียนไว้แล้วตามกฎหมาย
(วรรคสอง ตอนท้าย)
“สังหาริมทรัพย์ที่ให้จดทะเบียนเฉพาะการ”
ปัจจุบันได้แก่ เครื่องบิน ตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. ๒๔๙๗, เครื่องจักร
ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนเครื่องจักร พ.ศ. ๒๕๑๔
และรถยนต์ ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๕๑ และที่สำคัญดังที่กล่าวมาแล้วคือสิทธิการเช่าซึ่งเป็นสังหาริมทรัพย์อย่างหนึ่งตามมาตรา
๑๔๐ ก็สามารถนำมาจำนองได้เช่นกัน
ข้อสังเกต
การจดทะเบียนบางอย่างไม่ใช่ทะเบียนกรรมสิทธิ์หรือทะเบียนเฉพาะการเช่น
การจดทะเบียนอาวุธปืน ซึ่งเป็นเพียงทะเบียนควบคุม
หรือการจดทะเบียนสมรสที่เป็นเพียงการแสดงถึงความเป็นสามีภริยา
ดังนั้นจึงนำภริยาไปจำนองเพื่อให้เขานำไปขายทอดตลาดไม่ได้นะครับ
แม้จะมีทะเบียนสมรสก็ตาม ( ฮ่า ๆ เล่นเอา
ฮา )
|
[1]
ปัญญา ถนอมรอด, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ว่าด้วย ยืม ค้ำประกัน จำนอง จำนำ, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา :
กรุงเทพมหานคร,
๒๕๕๔ หน้า ๒๒๒
[2]
เพิ่งอ้าง,
หน้า ๒๒๒
[3]
มาตรา ๕๖๙
อันสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์นั้นย่อมไม่ระงับไป เพราะเหตุโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินซึ่งให้เช่า
[4]
มาตรา ๕๔๔
ทรัพย์สินซึ่งเช่านั้น
ผู้เช่าจะให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิของตนอันมีในทรัพย์สินนั้นไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วนให้แก่บุคคลภายนอก
ท่านว่าหาอาจทำได้ไม่ เว้นแต่จะได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาเช่า
